Азыр эфирде
“Кайдасың?”
онлайн көрүү
18:50
“Ала-Тоо”. Информационная программа
19:30
ОНЛАЙН угуу
30-июль, 2014, шаршемби, Бишкек убактысы: 19:09
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
389    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
  Бишкек мэриясынын басма сөз кызматы билдиргендей, бардык ташуучу 46 жеке фирмалар үзгүлтүксүз...
Жогорку Кеңеш билдиргендей, “Республика” фракциясы 10, социал-демократтар-15, “Ата-Мекен” жана “Ар-...
Биометрикалык жабдууларды сатып алуу боюнча тендердин жыйынтыгы бүгүн, 30-июлда түштөн кийин чыгышы...
Чымкенттин имамы Орозо айында акысыз арабакечтик менен алектенди. Болотбек Нурманов бир канча күн...
Бүгүн Ош шаарынын борбордук аянтында 5 миңден ашык адамдын катышуусунда айт намазы окулду. Элдин...
Бүгүн мусулмандардын ыйык күнү болгон Орозо айт майрамы. Таң эрте Бишкек шаарынын Эски аянтында...
Кыргыздын жаш скрипкачысы Жумаш Дурусалиев, эртең Бишкекте баштала турган “Мекендештер-2014”...
Илдеттин күч алышы боюнча Жогорку Кеңештин депутаты Кенжебек Бокоев биздин каналга билдирди. Мал...
  Жылуулук берүү мекемелери тарабынан көмүрдү даярдоо максатында тендерлер өткөрүлүүдө. Республика...
Өкмөт күз-кыш жылытуу мезгилине даярдык көрүү маселесинде көйгөй жаралгандыгын билдирип, калкка...
  Ак-Суу районундагы балдар үйүнүн тарбиялануучулары жашылча жемиштерди өз колдору менен өстүрө...
Улуттук статистиканын билдиргенине караганда Кыргызстандын беш миллион калкынын бир миллионго...
Ош шаарынын Анар кичи районунда тургундар №16 үйдүн жашоого кооптуу болуп калганын  айтып чыгышты....
25-июлда тендердин экинчи туру болуп, ага 6 чет өлкөлүк компания катышкан. Алардын арасында...
Жогорку Кеңеш билдиргендей, “Республика” фракциясы 10, социал-демократтар-15, “Ата-Мекен” жана “Ар-...
Бишкек жылуулук борбору 50 миң тонна Таш-Көмүрдүн көмүрүн сатып алат. Бул туурасындагы билдирүү...
  Бүгүн, 30-июлда президент Алмазбек Атамбаев Энергетика жана өнөр жай министри Осмонбек...
30-июлда КТРКнын эмгек жамааты кызмат мөөнөтү аяктагындыктан, өз каалоосу менен ишин өткөрүп берип...
Бүгүн КТРКнын эмгек жамааты кызмат мөөнөтү аяктагандыктан, өз каалоосу менен ишин өткөрүп берип...
Бүгүн КТРКнын Байкоочу кеңеши корпорациянын башкы директорунун милдетин аткаруучу катары Султан...
Чолпон-Ата шаарындагы мейманкананын биринен 65 жаштагы аялды өлтүрүүгө шектүү 21 жаштагы кылмышкер...
Таластагы 4 жоокер качып кеткен “Арал” чек ара тозотунун зардалы кызматынан убактылуу бошотулду....
Бүгүн, 30-июлда Бишкекте маршруттук каттамдарга 2 миң 405 кичи автобус ишке чыкты. Бишкек...
Кыргызстанда Токмок шаарында Жамааттык коопсуздук келишими уюмуна кирген өлкөлөрдүн аскердик...
Биометрикалык жабдууларды сатып алуу боюнча тендердин жыйынтыгы бүгүн, 30-июлда түштөн кийин чыгышы...
  Кыргызстанда 200 миңден ашык адам сарыктын С формасына чалдыккан. Саламаттык сактоо министрлиги...
Талас облусунун Манас районунун Покровка айылынын тургуну 1965-жылы туулган И.А. 28-июль күнү өзүнө...
Сентябрь айында өтүүчү дүйнөлүк көчмөндөр оюндарына карата даярдыктар күч алууда. Жакында айтылуу...
Ала-Тоо программасы 21.30 28.07.2014
Ала-Тоо программасы 25.07.2014
Ала-Тоо программасы 26.07.2014
Талас көрсөтөт: 24.07.2014
Ала-Тоо программасы 23.07.2014
Биздин алып баруучулар
Чынар Капарова
Нуркыз Караева
Мирхамид Токтогул уулу
Атахан Кожогулов