Азыр эфирде
21:30
“Ала-Тоо”. Маалымат программасы
22:00
“Би-Би-Сиден” дүйнөлүк жаңылыктар
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
22-август, 2014, жума, Бишкек убактысы: 21:42
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
415    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Жайлоодо акча табуунун кыныгын алгандар арбыды. Адамдардын чөнтөгү калыңдап, таза абалуу жайлоодо  ...
  Сууга чөгүп каза болгондордун саны 7 айдын ичинде 70ке жакындады. Бул-жарандардын сууга түшүү...
  Район борбору Гүлчө айылында Алымбек датканын айкели тургузулду. Эл башкарып, кыргыздын башын...
Орусияда 2015-жылдын 1-январынан баштап ишке орношуу үчүн эмгек мигранттарынын орус тили боюнча сөз...
  Суу маселесин улай, конуштарга суу тансыктыгын жоюу учун Ордо калаанын Арча-Бешик, Ак-Ордо, Ак-...
Бул арада Бишкекте суу сатуу бизнеси өнүгүүдө.  Өкмөттүн акысыз суусу менен бизнес жасап жатат...
“Роза Отунбаеванын демилгеси” эл аралык коомдук фонду бүгүн Суусамыр өрөөнүндөгү "Жайлоо бала...
Мектептердеги сабактар гимнастика менен башталышы керек деген демилгени спортчу адистер сунуштоодо...
Жаңы окуу жылына өлкөдө айрым мектептер бүтпөй калды. Акчанын тартыштыгынан улам убагында курулбай...
Бишкектеги дарактар адамдардын өмүрү же саламаттыгы үчүн кооптуу боло баштады. Бүгүн борбордогу...
28-жаштагы Элнур Сардаловдун атасы Абдимиталип Сардалов, согуш болуп жаткан өлкөдөн уулун кайтарып...
12-август жаштардын эл аралык күнү. Бул күн 1999-жылы 7-декабрда кабыл алынган. Бул жылы майрам...
Тулпар- Карагер. Биринчи кыргыз автоунаасы ушундай аталат. Аны жаш дизайнерлер бир жылга жакын...
Эгемендүүлүктүн 23 жылдыгына карата борбор калаада майрамдык концерт жана спорттук иш-чаралар болот...
Баткен облусунун Миң-Булак айылында жаңы чек ара бекети курулуп жатат. Бул тууралуу чек ара...
Премьер-министр Жоомарт Оторбаевдин төрагалыгы астында Бажы биримдигине жана Бирдиктүү экономикалык...
Жүздөгөн этникалык кыргыз Кыргызстандын жарандыгын алды. Президент Алмазбек Атамбаев бул тууралуу...
Кечээ кечке жуук Алайда жер титиреди. Бул тууралуу өзгөчө кырдаалдар министрлиги маалымдады. Күчү 4...
Президент Алмазбек Атамбаев Билим берүү жана илим министри Канат Садыковду кабыл алды. Жолугушууда...
Чолпон-Ата шаарындагы ат майданы Бүткүл Дүйнөлүк “Көчмөндөр  оюнуна” карата 1-сентябрда толук...
Кыргыз маданияты чоң жоготууга учурады. Мураталы Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайдын...
Ушул жылдын 1-сентябрынан тартып 3 фазалуу абоненттер үчүн электр энергияга болгон тариф жогорулайт...
Эл аралык көчмөндөр оюнуна карата Таластагы ат майданда аргымактарды тандоо мелдеши өттү. Кунандар...
Ош шаарынын элин суук түшкөнгө чейин электр плиталары жана газ баллондору менен камсыздоо аракети...
Пландалган бюджеттин киреше бөлүгүн аткарбагандыгы үчүн Бажы кызматынын жетекчисине катаал...
Курулуш агенттиги дүкөндөрдө желим баштыктарды акысыз таратууга тыюу салууну сунуштады. Агенттик-...
Борбор калаанын Логвиненко көчөсүнүн 57-59- үйлөрүнүн тургундары нааразылыгын билдирүүдө. Алар көп...
Кара-Көл шаарынын мэри пара алып жаткан жеринен кармалды. Мындай маалыматты Ички иштер...
Талас көрсөтөт: 21.08.2014
Ала-Тоо программасы 21.08.2014
Нарын көрсөтөт: 20.08.2014
Ала-Тоо программасы 20.08.2014
Жалал-Абад көрсөтөт: 19.08.2014
Биздин алып баруучулар
Чынар Капарова
Алия Альжанова
Назира Аалы кызы
Таалайгуль Чабдарова