Азыр эфирде
9:10
“Жибек чач”. Мультфильм
9:35
“Үй-бүлө окуялары”. Телесериал
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
21-декабрь, 2014, жекшемби, Бишкек убактысы: 9:19
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
805    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Улуу жана Кичи Памирде аялдардын саны аз болгондуктан ага-карындаштар турмуш курууга мажбур....
Өкмөттүн  жана КТРКнын кызматкерлеринен турган экспедициялык топ Тажикстандын чек арасынан 4 күндөн...
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Ала-Тоо аянтындагы жаңы жылдык балатынын расмий ачылышы кече күнү болду. Балатыны калаа башчысы...
Бүгүн заманбап Боинг 737-800 учагы Түркиядан Бишкекке келип конду. Буга байланыштуу, Манас 2 эл...
Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы Авлетим айылынын жашоочусу ажылыкка деп чогулткан акчасына...
  Ош облустук кургак учукка каршы күрөшүү борборунун мурдагы директору 64 жаштагы Акылбек...
Люксембург шаарында өткөн дүйнөнүн ашпозчуларынын сынагында Эмил Жангиров күмүш медалга ээ болду....
"Курманжан Датка" тасмасы FIPRESCI сыйлыгы үчүн ат салышат. «Айтыш фильм» киностудиясынан...
Сырт дүйнөдөн четте калган Памир кыргыздары балдарынын Кыргызстандан билим алышын  каалайт, билим...
Баткен  шаарынан  60  чакырым  аралыктагы  Кадамжай  районунун  Ак- Турпак  айыл  аймагынан...
Чүй облусунда жайгашкан Беловодск атайын жатак-мектептин тарбиялануучулары кордолууда. Мындай...
Катуу жааган кардан улам, Кара-Кулжа районунун алыскы аймактарындагы айылдардын жолу жабылган. Бул...
Бозулан Ысаков он жылдан бери журналистика жаатында эмгектенип келет. Каармандын өздүк кесиби...
Коомдук телерадио берүү корпорациясынын концерттик залында Орлов балдар үйүнүн тарбиялануучулары...
Бүгүн улуттук гвардиянын №708- аскер бөлүгүндө ант берүү аземи болду. Анда Кыргызстандын жети...
Өлкөдө инсулинге таңкыстык жок. Бул туурасында бүгүн парламенттик угууда Саламаттык сактоо министри...
Жумгал районунун Түгөл-Сай айылынын тургуну Бекбасар Акжолтоев ушул жылдын 13-декабрында үйүнөн...
Эльвира Сариева билим берүү жана илим министри болуп бекиди. Тиешелүү жарлыкка президент Алмазбек...
Ала-Тоо аянтындагы жаңы жылдык балатынын расмий ачылышы кече күнү болду. Балатыны калаа башчысы...
Акча которуучу жайлар банктардай эле иштеш керек. Бул тууралуу банктар бирлигинин башчысы Анвар...
Бүгүнкү күндө акча алмаштыруучу жайларда рублды алуу  курсу 95 тыйынды, ал эми сатуусу 1 сом 5...
  Табигый газ колдонуучулар “Газпром Кыргызстан” менен  келишимди кайра түзүү керек. Бул тууралуу...
Президент Алмазбек Атамбаев Кыргызстан элинин Ассамблеясынын 20 жылдыгы менен куттуктады. Өлкө...
Өлкөдөгү ар кандай диний экстримизмди алдын алуу жана алар менен күрөшүү максатында жаштар үчүн...
Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы Авлетим айылынын жашоочусу ажылыкка деп чогулткан акчасына...
Бишкекте өлкө жарандарын спорт аркылуу сергек жашоого үндөгөн акция болуп өттү. Отузга жакын адам...
Бүгүн, 19-декабрда Бишкектеги Эл аралык “Манас” аэропортуна жаңы сатылып алынган Боинг 737-800...
18-декабрда КР Улуттук илимдер академиясында профессор Кулубек Бөкөнбаевдин “Естественно-научная...
Ала-Тоо программасы 19.12.2014
Ала-Тоо программасы 18.12.2014
Ала-Тоо программасы 17.12.2014
Ала-Тоо программасы 16.12.2014
Ала-Тоо программасы 15.12.2014
Биздин алып баруучулар
Чынар Капарова
Нуржан Ташболотова
Атахан Кожогулов
Гүлшан Молдоева