Азыр эфирде
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
17-сентябрь, 2014, шаршемби, Бишкек убактысы: 23:37
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
476    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
  Нарын районундагы 19-кылымдын башында түптөлгөн көпүрөнү сактап калуу демилгеси көтөрүлдү....
Алдыдагы кышка карата Ош шаарынын мэриясы калкты үйлөрүн жылытуу үчүн даярдык көрүүгө чакырат. Анда...
  Кыргызстан боюнча айдоочуларды окутуучу 216 мектеп болсо, алардын 95 гана талапка жооп берет. Бул...
Президент Алмазбек Атамбаев «Газпром» ишканасынын башкармалыгынын төрагасы Алексей Миллер менен...
  Президент Алмазбек Атамбаев Социалдык фонддун төрагасы Мухамметкалый Абулгазиевди кабыл алды....
1-октябрдан баштап Бишкек шаарында түндүк аймактарда газдын баасы 3 сом 40 тыйынга арзандайт. Азыр...
Алайдагы көмүр кенинен Ошко көмүр ташуу үзгүлтүккө учурап жатат. Буга өкмөттүн оор жүк ташуучу...
  Мугалимдердин эмгек акысы көтөрүлүшү керек. Жогорку Кеңештин билим берүү, илим жана спорт...
Бишкекте бала сатуу фактысы катталды. Ички иштер министрлиги кабарлагандай ушул жылдын август...
Ордо калаадагы троллейбустарга акысыз Wi-Fi орнотула баштады. Бул тууралуу 4G KG компаниясы...
  Чек ара аймактарында жолдордун курулушу уланууда. Кулунду-Максат көпүрөсү курулуп бүтсө,...
Ордо калаада белгилүү америкалык ашпозчулар Тим Байерс жана Ян Бичтин катышуусу менен "Шишкебек...
  Азиздер жана дүлөйлөр коомунун базасында көрүүсү жана угуусу жагынан мүмкүнчүлүгү чектелгендер  ...
  Батыш Африка мамлекеттеринде эбола вирусун 4 миң 985 киши жуктуруп алган жана алардын 2 миң...
  Жалал-Абад облусунда 8 миң 333 тонна пахта түшүмү жыйналды.  Сузак, Базар-Коргон, Ноокен жана...
Эбола оорусу менен күрөшүү минтип оор болуп турганда, ар бир өлкөдө бул ооруну алдын- алуу иштери...
  Нарын районундагы 19-кылымдын башында түптөлгөн көпүрөнү сактап калуу демилгеси көтөрүлдү....
  1-октябрдан тартып Өзбекстандын борборунда калкка жана мекемелерге  жылуулук менен ысык сууга...
  Көчмөндөр оюнунда этно шаарча уюштурулган Ысык-Көл облусунун Кырчын капчыгайы тазаланып, 3 миң...
Кыргызстан коңшу мамлекеттерден 300 миң тонна буудай сатып алат. Бул тууралуу Айыл чарба...
  Тарыхчы жана археолог Кубатбек Табалдиевдин “Археологиялык альбом” аттуу китебинин бет ачар аземи...
Жогорку Кеңеште өлкө аймагынан сырткары БУУнун тынчтык орнотуу миссияларына катышуу үчүн укук...
Алайдагы көмүр кенинен Ошко көмүр ташуу үзгүлтүккө учурап жатат. Буга өкмөттүн оор жүк ташуучу...
  16-сентябрда Кыргыз Республикасынын президенти Алмазбек Атамбаев кол койгон буйруктарынын...
18-20-сентябрда аба ырайынын кескин өзгөрүлүшү күтүлөт: 18-сентябрда күндүз Чүй, Талас, Жалал-Абад...
16-сентябрда, Кыргыз Республикасынын президенти Алмазбек Атамбаев «М.Ш. Турганбаев жөнүндө»...
  Кечээ, 16-сентябрында Кыргыз Республикасынын президенти Алмазбек Атамбаев «К.А.Талиева жөнүндө»...
1-октябрдан баштап Бишкек шаарында түндүк аймактарда газдын баасы 3 сом 40 тыйынга арзандайт. Азыр...
Жалал-Абад көрсөтөт: 16.09.2014
Баткен көрсөтөт: 15.09.2014
Ала-Тоо программасы 16.09.2014
Ала-Тоо программасы 15.09.2011
Ысык-Көл көрсөтөт: 13.09.2014
Биздин алып баруучулар
Алмаз Касымалиев
Александр Крупнов
Замира Нусубалиева
Нуржамал Бурханова