Азыр эфирде
07:00
Профилактика
16:00
“Тоолуктардын ток-шоусу”
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
2-сентябрь, 2014, шейшемби, Бишкек убактысы: 10:19
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
439    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Орусиянын Красноярск шаарында Кыргызстандын эгемендиги белгиленди. Бул аймакта иштеп-жашап жүргөн...
31-август эгемендик күнүндө боло турган иш чаралардын түрмөгү. 29-31 августта мамлекеттик тарых...
Коомдук биринчи каналдын Ош шаарындагы студиясы эки жума аралыгында оңдоп түзөөдөн өтүп, түз обого...
Чалдоварлыктар жергиликтүү кен казган компаниянын ишин токтотушун күтүп жатат. Бул үчүн бүгүн...
Кыргыз-тажик чек арачыларынын ок атышуусунан кийин Лейлек районунун Максат айылындагы көпүрөнүн...
Панфилов районунун тургундары Бишкек-Чалдовар жолун Чоң-Кайыңды капчыгайындагы казуу иштерин...
Бүгүн Премьер-министр Жоомарт Оторбаев жана Бишкек шаарынын мэри Кубанычбек Кулматов биометрикалык...
Алыскы Ат-Башы районундагы Өзгөрүш айылындагы жашоочулар сарамжал жашоо ыргагына өтүштү. Климаты...
Биринчи сентябрь кайра иш күнү болуп кабыл алынды. Бул тууралуу өкмөттүн токтомуна премьер-министр...
Газ үчүн Кыргызстандын аймагын сатууга болбойт. Келечекте Түркмөнстандан Кытайга Алай району...
Кыргызстан тогуз жолдун томундагы, аймагынан улуу жибек жолу өткөн өлкө экени тарыхта белгилүү....
Жайлоодо акча табуунун кыныгын алгандар арбыды. Адамдардын чөнтөгү калыңдап, таза абалуу жайлоодо  ...
Премьер-министр Жоомарт Оторбаевдин Кытай Эл Республикасынын Синцзян-Уйгур автономиялык районуна...
Бешинчи сентябрда Чолпон-Ата шаарындагы атмайдан Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарын өткөрүүгө 100 пайыз...
Чүй облусунун Ысык-Ата районунун Ивановка айыл аймагында  2014-жылдын 30-августу күнү саат 16:45...
Салык төлөөдөн кечиктирилген турак-жай жана жер ээлери административдик жоопкерчиликке тартылат....
  Кыргыз-өзбек мамилелери мындан ары да Кыргызстан менен Өзбекстандын ортосундагы достукту жана...
Кыргыз эли күн санап күткөн “Курманжан Датка” тасмасынын ачылыш аземи эгемендүлүк күнүнө карата...
Учурда Жумгал районунда жана Жалал-Абад шаары менен Казарман районунун ортосунда жол салуу иштери...
Кечээ, 31-августа Бишкектеги жогорку окуу жайлардын студенттери көчмөндөрдүн дүйнөлүк оюндарын...
Бишкек шаарындагы М.В.Фрунзе атындагы музейдин экспозициялык залынын желектер уурдалды. Аталган ...
  Чүй облусунун Ысык-Ата районунун Ивановка айыл аймагында өрттүн кесепетинен болжол менен 800 га...
Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 77-беренесинин 1-бөлүгүнө жана Кыргыз Республикасынын...
Эгемендик, улуттук намыс  быйылкы кышта чоң сыноого туш болот. Азыр коңшулардан газ отуну берилбей...
Бул күнү өлкөнүн бардык билим берүү уюмдарында жаңы окуу жылы салтанаттуу ачылып, сабак өтүлө...
  Жалал-Абад облусунун Чаткал районунун Чаткал айыл аймагында 2014-жылдын18-августу күнү Ак-Таш...
«Курманжан Датка» тарыхый көркөм тасмасынын бет ачар аземи эртең, 2-сентябрда Ош шаарында болот....
Жумакайрык 30.08.2014
Талас көрсөтөт: 28.08.2014
Ала-Тоо программасы 29.08.2014
Ала-Тоо программасы 28.08.2014
Ала-Тоо программасы 27.08.2014
Биздин алып баруучулар
Бактыгүл Момбекова
Гүлшан Молдоева
Артемий Слонь
Таалайгуль Чабдарова