Азыр эфирде
19:30
“Ала-Тоо” - информационная программа
20:00
“Азаттык” новости
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
23-октябрь, 2014, бейшемби, Бишкек убактысы: 19:47
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
587    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Кара-Кече кенинде быйылкыга “кара алтын” камдоо жаман эмес. Ал эми “Миң куш” көмүр кесиминдеги...
 Дүйнөлүк олимпиада оюндарында Кыргызстандын желеги желбиресин. Мындай каалоосун бүгүн президент...
 Жол кайгуул кызматы Жогорку Кенештин депутаты Кантемир Мурзабековдун жүрүм туруму боюнча...
Кыргыз Республикасынын Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын алдында түзүлгөн  Республикалык...
Кыргызстан Бирдиктүү экономикалык мейкиндикке жана  Бажы биримдигине кошулуусу боюнча жол картасын...
Бишкек шаарында “Туңгуч” жаштар театрында «Жалпы улуттук форум» башталууда. Иш-чараны жаштардын «...
Өлкөдөгү жаза мөөнөтүн өтөп жаткан жарандардын 30 пайызы иш менен камсыз болгон. Абакта...
Бишкекте жарандардын биометриялык маалыматтарын массалык чогултуу башталды. 16 жаштан жогору...
Кыргызстан Бажы биримдигине киргенге чейин монополияны жөнгө салуу мыйзамын күчөтүү керек. Бул...
Бүгүн Дайыр Асанов атындагы аскердик окуу жайда жаш курсанттар ант берди. Быйылкы окуу жылында 100...
  Кыргызстандын түндүк менен түштүгүн жер алдынан байланыштырган оптика-волокондук магистралы...
Алыскы Ак-Талаа районундагы Кош-Дөбө айылында таза суу чыгарылды. Буга чейин айылдыктар арыктан...
  Европа кеңешинин Парламенттик ассамблеясы менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин...
Бишкек шаарынын 1-май районунда 23-октябрында таңкы саат 04:10до Тынчтык проспектиси №66 дарегинде...
Көз карандысыз мамлекеттер шериктештигине кирген өлкөлөрдөн бир жарым миңден ашык жаран Сириядагы...
  Баткен облусунун Баткен районунун Согмент айылында Өзбекстандын үч жараны кармалды. Мамлекеттик...
  Президент Алмазбек Атамбаев Бириккен улуттар уюмунун башкы катчысынын атайын өкүлү, Борбордук...
  24-октябрда Кыргыз Республикасынын Улуттук китепканасында композитор, профессор Алтынбек...
  Кыргызстан буудайдын 70 пайызын Казакстандан сатып ала турганын эске салган Жогорку Кеңештин...
Ички иштер министрлигинин мыйзамсыз маңзат жүгүртүүгө каршы башкы башкармалыгы "Чыйыр" гезитинин...
Мындай өкүм Биринчи май райондук соту тарабынан Азия универсал банкынан каражаттарды чыгарып...
Таласта көмүрдүн баасы 5 миң сомдон ашты. Облуста негизинен казак көмүрүнө суроо талап күч. Бирок...
АКШ доллары валюта рыногунда жетиштүү. Улуттук банк билдиргендей, коммерциялык банктарда элдин...
  Ордо калаада жол кирени көтөрүү боюнча маселени Экономика министрлиги карап жатат. Шаардык мэрия...
  Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму келерки айларда эболага каршы жаңы вакциналарды сыноодон өткөрө...
  Парламенттик отурумда КСДП депутаты Исмаил Исаков мэриянын ишмердигин сынга алып, Бишкектеги Ош...
  Экологиялык жана техникалык коопсуздук инспекциясынын текшерүүчүлөрү мыйзамга туура келбеген...
  Депутат Алтынбек Сулайманов спортко бөлүнгөн акчаны уурдагандарды "келемиштер" деп атады. Ал...
Ала-Тоо программасы 22.10.2014
Ала-Тоо программасы 21.10.2014.
Ысык-көл көрсөтөт: 19.10.2014
Ала-Тоо программасы 20.10.2014
Ала-Тоо программасы 18.10.2014
Биздин алып баруучулар
Эркин Рыскулбеков
Чынар Капарова
Мирхамид Токтогул уулу
Александр Крупнов