Азыр эфирде
Кыргыз Республикасынын Гимни
6::7
ОНЛАЙН угуу
25-июль, 2014, жума, Бишкек убактысы: 5:00
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
383    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Кыргыздын жаш скрипкачысы Жумаш Дурусалиев, эртең Бишкекте баштала турган “Мекендештер-2014”...
Илдеттин күч алышы боюнча Жогорку Кеңештин депутаты Кенжебек Бокоев биздин каналга билдирди. Мал...
  Жылуулук берүү мекемелери тарабынан көмүрдү даярдоо максатында тендерлер өткөрүлүүдө. Республика...
Өкмөт күз-кыш жылытуу мезгилине даярдык көрүү маселесинде көйгөй жаралгандыгын билдирип, калкка...
  Ак-Суу районундагы балдар үйүнүн тарбиялануучулары жашылча жемиштерди өз колдору менен өстүрө...
Улуттук статистиканын билдиргенине караганда Кыргызстандын беш миллион калкынын бир миллионго...
Ош шаарынын Анар кичи районунда тургундар №16 үйдүн жашоого кооптуу болуп калганын  айтып чыгышты....
  Ага ылайык 398 мамлекеттик кызмат көрсөтүүнүн 238 акы төлөө жолу менен, 160 бекер көрсөтүлөт....
2015-жылы Европалык реконструкциялоо жана өнүгүү банкынын каражатына таштанды иргөөчү ишкана...
  Сириядагы башаламандыктардан улам Кыргызстанга келген качкындардын басымдуу бөлүгү балалуу аялдар...
""Тазалык" ишканасынын мүмкүнчүлүгү менен шаардан чыккан таштандылардын көлөмү шайкеш келбей жатат...
Бишкекте 916 миң 700 киши туруктуу жашайт. Улуттук статистика комитетинин маалыматына таянсак, беш...
Кыргызстанда күйүүчү жана майлоочу майдын баасы жогорулады. Бул тууралуу, Нефтетрейдерлер...
  Жылуулук берүү мекемелери тарабынан көмүрдү даярдоо максатында тендерлер өткөрүлүүдө. Республика...
Тайванда  ATR-72 учагы авариялык конуу учурунда кыйрап, кырктан ашуун киши каза болду. Каттам алгач...
Өкмөт күз-кыш жылытуу мезгилине даярдык көрүү маселесинде көйгөй жаралгандыгын билдирип, калкка...
Орозо айт майрамынын 29-июлга белгиленгенин муфтияттын маалымат кызматы кабарлады. Буга чейин, айт...
Бишкекте Түркия уюшкан кылмыштуу тобунун мүчөсү катары издөөгө алынган адам кармалды. Бул тууралуу...
Бүгүн 24-июлда, апрель окуясы боюнча сотко байланыштуу чечим чыгаруу мөөнөтү аяктайт. Буга чейин...
Аскерге чакыруу боюнча Украинада мыйзам да кабыл алынды.  22 жаштагы Днепропетровскдин  тургуну...
"Мекендештер-2014" форуму 25-26-июлда Бишкекте өтөт. Форумдун пиар менеджери Адельфия Аманкулова,...
Кыргыздын жаш скрипкачысы Жумаш Дурусалиев, эртең Бишкекте баштала турган “Мекендештер-2014”...
Делегация Коомдук каналдын студиялары жана 83 жылдык тарыхы бар Кыргыз радиосунан баштап, КТРКнын...
"Кадыр түнү уктабай Жаратканга ибадат кылып чыккан мусулман 83 жылдан ашык убакыт ибадат...
Келээрки жумада алыскы Тогуз-Торо районундагы “Көк ирим” көпүрөсү пайдаланууга берилмекчи. “Арал”...
Акыркы мезгилде Аламүдүн жана Сокулук райондорунда  ири мүйүздүү малдын белгисиз дарттан улам өлгөн...
Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын башкы директору Кубат Оторбаев өз ыктыяры менен 1-августтан...
Илдеттин күч алышы боюнча Жогорку Кеңештин депутаты Кенжебек Бокоев биздин каналга билдирди. Мал...
Жалал-Абад көрсөтөт: 22.07.2014
Ала-Тоо программасы 22.07.2014
Ала-Тоо программасы 21.07.2014
Чүй облусунда сугат суу тартыштыгы
Жумакайрык: 19.07.2014
Биздин алып баруучулар
Нуркыз Караева
Лунара Мамытова
Замира Нусубалиева
Артемий Слонь