Азыр эфирде
22:15
“Азаттык” жаңылыктар
22:20
XVII Азия оюндары - күндөлүк
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
1-октябрь, 2014, шаршемби, Бишкек убактысы: 22:16
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
520    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Бүгүн - карыялардын эл аралык күнү. БУУнун Башкы ассамблеясы тарабынан 1-октябрь 1991-жылдан тарта...
Жети уул эки кызды тарбиялап өстүрүп, өз жолдоруна койгон баатыр эне Анар Алымкулова 100 жашта....
Кыргызстандагы бардык карылар үйүндө майрамдык салтанат болуп өттү. Депутаттар, министрлер аларды...
Президент Алмазбек Атамбаев карыларга 6 миллион 260 миң сом берди. 1-октябрь улгайгандардын күнүнө...
  3-октябрдан баштап, борбордук тарых музейинде Кыргызстандагы немистердин  тарыхы, алардын биздин...
  "Аскердик кызмат – мамлекеттик кызматтын өзгөчө түрү. Аскер кызматчыларынын милдеттеринин өзгөчө...
  Бишкекте жакын арада веложолдор салынат. Калаа башчысы Кубанычбек Кулматовдун айтымында, Токтогул...
Бүгүн 1-октябрь Карылардын эл аралык күнү. Ардактуу ардагерлерди, улуу муундун өкүлдөрүн майрамы...
  Ордо калаада “Булгаба!”- деген аталыштагы акция болуп өттү. Элге позитивдүү маанай тартуулаган...
  Бүгүн 1-октябрь эл аралык карылар күнү. Буга карата республиканын бардык аймактарында карылар...
    29-сентябрда КР акыйкатчысы Бактыбек Аманбаев Бириккен улуттар уюмунун качкындар боюнча...
  Бирдиктүү мектеп формасын сатып алууга шарты жок калктын аялуу катмарына алар  акысыз берилбесе,...
Бүгүн 1-октябрь Карылардын эл аралык күнү. Ардактуу ардагерлерди, улуу муундун өкүлдөрүн майрамы...
Жети-Өгүз районундагы капчыгайда көчкү алдында калгандар Кумтөрдө келишим менен иштечү. Кечээ...
  Казак түрмөлөрүндөгү зордук-зомбулукту токтотуу талабы менен эки-үч күндөн бери колониядагылардын...
  Ордо калаада “Булгаба!”- деген аталыштагы акция болуп өттү. Элге позитивдүү маанай тартуулаган...
  Бүгүн 1-октябрь эл аралык карылар күнү. Буга карата республиканын бардык аймактарында карылар...
Көмүр ташып келе турган компанияны тандоо үчүн өткөрүлгөн тендерде казакстандык ишкананын...
  Алай районунун жана Ош шаарынын "Амир Тимур" кичирайонунун мектеп окуучулары салтка айланып...
  Украина менен Орусиянын башкы көзөмөл органдары бири- бирине кылмыш ишин козгоду. Кечээ күнү...
  Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын сейсмология институтунун маалыматы боюнча,...
Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин алдындагы мамлекеттик куткаруучуларды даярдоо борборунда 18...
    29-сентябрда КР акыйкатчысы Бактыбек Аманбаев Бириккен улуттар уюмунун качкындар боюнча...
Өкмөттүн оор жүк ташыган унаалар үчүн чыгарган токтомунун айынан, Ош облусунун аймагындагы...
  Бишкекте жакын арада веложолдор салынат. Калаа башчысы Кубанычбек Кулматовдун айтымында, Токтогул...
  Жогорку Кеңештин бүгүнкү жыйынында КР премьер-министри тарабынан Ички иштер министринин кызмат...
Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын балдарга арналган “Баластан” каналы бир жашка толсо, көңүл...
Баткен көрсөтөт: 29.09.2014
Ала-Тоо программасы 01.10.2014
Ала-Тоо программасы 29.09.2014
Жумакайрык 27.09.2014
Ала-Тоо программасы 26.09.2014
Биздин алып баруучулар
Нуржамал Бурханова
Чынар Капарова
Гүлшан Молдоева
Нуркыз Караева