Азыр эфирде

6:57

Кыргыз Республикасынын Гимни
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
31-октябрь, 2014, жума, Бишкек убактысы: 0:15
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
611    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
Ош шаарынын мектептеринин биринин 9-классында окуган 3 окуучу баланы Сириядагы окуяларга катышууга...
Элеттиктерди ийкем колдору менен кубандырган Турдукандын 17 жылдан бери эки буту баспайт. Бирок...
 “Курманжан датка” тасмасы Кытайдын Сиан шаарында өткөн кинофестивалда көрүүчүлөрдүн купуна толду...
Эбола менен каза тапкандардын саны беш миңге жетти. Америкалык адистер ага каршы вакцинаны...
Бүгүн президент Алмазбек Атамбаев иш сапары менен Баткен облусунун Лейлек районуна жөнөп кетти. Иш...
  Каржы министрлиги көмүр сатып алуудан ортодон пара албайт. Бул тууралуу мекеме жарыялады.  Буга...
  Президент Алмазбек Атамбаев Баш прокурор Аида Саляновага Ош шаардык прокуратура кызматкери Канжар...
Унаалар атайын жайга гана коюлушу керек. Шаардык жол кайгуул кызматы тушкелди токтоткон...
Ош облусу жана Ош шаарынын аймагында электр энергиясы белгиленген лимиттен ашык жагылгандыктан...
Эртең Өзгөндө күрүч фестивалы башталмакчы. Борбор Азия мамлекеттеринде жана Орусияда бааланган...
Кара-Кече кенинде быйылкыга “кара алтын” камдоо жаман эмес. Ал эми “Миң куш” көмүр кесиминдеги...
 Дүйнөлүк олимпиада оюндарында Кыргызстандын желеги желбиресин. Мындай каалоосун бүгүн президент...
 Жол кайгуул кызматы Жогорку Кенештин депутаты Кантемир Мурзабековдун жүрүм туруму боюнча...
  Кыргызстан Бажы бирлигине кирсе, мигранттардын Орусияга же Казакстанга иштөө үчүн тиешелүү жерден...
Бишкекте биометрикалык маалыматтарды чогултуу иши алгач Маданият, маалымат жана туризм...
Бишкектеги Көк-Жар жаңы конушунда милиция кызматкерлери үчүн көп кабаттуу 3 үй салынат. Бүгүн анын...
Ордо калаада ислам дүйнөсүнө арналган кинофестиваль өтүп жатат. Ага Кыргызстан, Тажикстан, Индия...
Бишкек көчөлөрүндө көрнөк-жарнактар мамлекеттик тил мыйзамынын талаптарына жооп бербейт. Тил...
  29-октябрда жаап өткөн жана күтүлүп жаткан жаан-чачынга байланыштуу Кыргызстандын тоолуу...
Төө буурчактын баасын иликтеген комиссия Таластык дыйкандар менен жолугушуу өткөрүүдө. Буга чейин...
  Жарандык коргонуунун өрткө каршы күрөшүү кызматынын маалыматы боюнча 29-октябрь күнү саат 08:...
  29-октябрь күнү саат 15:35де Ош шаарынын Набережная көчөсү менен Мушкетова көчөсүнүн кесилишкен...
  Нааразылык иретинде жол тоскондорго жаза күчөйт. Бул тууралуу мыйзамга президент Алмазбек...
Элеттиктерди ийкем колдору менен кубандырган Турдукандын 17 жылдан бери эки буту баспайт. Бирок...
Мамлекеттик тарых музейинде «Энесай кыргыздары» көргөзмөсү расмий ачылды. Көргөзмөнүн...
Ысык-Көл облусундагы “Курманжан Датка” маданий-тарыхый комплекс жеке фондго эмес, мамлекетке...
  Денесинин ондон ашык жерине бычак жеген ишкер Райкан Алкановдун абалы оор бойдон калууда. Анын...
  Орусиянын Түмөн шаарында кыргыз маданият күндөрүнун алкагында Токтогул Сатылгановдун 150 жылдык...
Ала-Тоо программасы 29.10.2014
Ала-Тоо программасы 28.10.2014
Ала-Тоо программасы 27.10.2014
Жумакайрык 25.10.2014.
Ала-Тоо программасы 23.10.2014
Биздин алып баруучулар
Алмаз Касымалиев
Айпери Суранчиева
Светлана Акматалиева
Нурдөөлөт Копоев