Азыр эфирде
20:05
“Энергетика: Ачык сөз”
20:40
Жаңы фильмдин бет ачары. “Таластык Роналдо” (“Кыргызтелефильм”)
ОНЛАЙН угуу
погода Бишкек прогноз погоды
28-ноябрь, 2014, жума, Бишкек убактысы: 20:20
Тектеш макалалар

Памирлик кыргыздар азайып баратат

Жарыяланган күнү: 13-ноябрь 2013-ж. 20:09
716    0
Басып чыгаруу
Ооганстандын аймагында жашаган памирлик кыргыздар дарыгердин жоктугунан каза болуп, саны азайып жатат. Этникалык кыргыздар идишти кум менен тазалап, колду жуубай тамактанат. Мунун баары жугуштуу ооруларды козголушуна түрткү берет.  Кыйынчылыкта жашаган кыргыздардын турмушуна Уланбек Дыйканбаев күбө болгон.
Чоң  Памирдин жашоочусу Төлбай ажы: “Ичим ооруйт, буту-колум сыздап күйүп жатат. Дары жок, эч нерсе кыла албайбыз, кудайдан аман калалы деп, тиленип жатабыз.”
Оогандык кыргыздар сыркоологондо көрүнөйүн десе оорукана, ичейин десе дары-дармек жок. Көбү дары эмне экенин биле бербейт, илдетке чалдыкса Төлбай ажыдай болуп төшөтө жатып калбоо аракетин кылат. Жатып калгандары кайра бутуна тура албай, каза болгон учурлар көп болгон. Эки Памирдеги кыргыздар бийик тоо койнунда жашайт, климаты катаал, жаан-чачын, кар көп жаагандыктан  өзгөчө аялдар менен жаш балдар арасында өлүм-житим көп. 
Кичи Памирдин жашоочусу Султан  Абдылганы: “Аялдар, жаш балдар сууктан өлүп калып жатат. Оорукана жок, бара албайбыз эч кайда.”
Жаратылыштын оор сыноосуна кабылган этникалык кыргыздар ооган бийлигинен жардам сурап, өлкө башчы Хамид Карзайдын өзүнө чейин бир нече ирет барган.  Жол, оорукана, мектеп куруу, жана башка шарттарды түзүп берүү убадалары берилгени менен бири да аткарыла элек. 
Кичи Памир кыргыздарынын ханы Рушан ажы: “Ооган бийлиги бизди карай алган жок, биз Хамид Карзайга көп бардык, ооба деп убада кылат да, эч нерсе кылбайт.”
Кароосуз калган тоо башындагы кыргыздардын катуу ооруганы Тажикстандын Мургаб районуна 4-5 күндөп жол жүрүп келип дарыланат. Бирок баары келе албайт, мындай мүмкүнчүлүк колунда барларында гана бар. Ат арытып, оорудан жаны кыйналган кыргыздар чек арадан өтө албай кайра артка кайткан учурлар болгон. Анткени алардын паспорту же башка документи жок. Тажик күч түзүмдөрү коё бербейт. Тоскоолдуктарга карабай акыркы жылдары ооруканага жеткендер аз эмес. 
Тажикстандын Мургаб райондук ооруканасынын башкы дарыгери Хуросони  Хуросониев: “Памирлик кыргыздар көбүнчө бруцеллез жана башка жугуштуу ооруларга көп чалдыгат, ички органдары жабыркаган, өзгөчө гинекологиялык оорулар менен жабыркашат экен.  Буга чейин мынча көп кайрылган учур болгон эмес, быйыл массалык түрдө жардам сурагандар көп болуп жатат. Баарынан тактап кетчү нерсе, өнөкөт дарт менен ооругандар аныкталды.”
2003-жылы памирлик кыргыздардан Кыргызстанга кат келип, алардын көчүрүп алуу демилгеси көтөрүлүп, Чоң Алайдан 200 гектардай жер да бөлүнгөн. Бирок президенттик тактыга жаңы ээ болгон ооган президенти Хамид Карзай макулдугун берген эмес. 
Жогорку Кеңештин аппаратынын социалдык саясат боюнча комитетинин эксперти Салтанат Бараканова: “Чыны менен Улуу жана Кичи Памир маанилүү жер. Бирок башка адам тура албайт, кыргыздар кийик өңдүү чек ара кайтарып жашайт. Алар жыл сайын азайып баратат.”
Памирдеги кыргыздардын айрымдары гана 60-70 жашка чыкпаса, көпчүлүгү эрте кетет. Аялдар 44, эркектер 46 жашка чейин жашайт. Буга тамак-аш менен жер-жемиштин аздыгы себеп. Бул жердегилердин болгон тамагы - топоз менен койдун эти, сүт жана нан. Анан да, бул жердегилер колду жуубай тамактанууга көнүп калган. Булу да болсо адамдардын ооруп калышына себеп болууда.
 
 
Уланбек Дыйканбаев, Алмаз Кариев, Коомдук биринчи канал, Ооганстан.
 
 
 

Жаңылыкка шилтеме: http://ktrk.kg/ky/content/pamirlik-kyrgyzdar-kyrylmay-boldu

Система Orphus Эң кызыктуу, Коом
Тиешелүү макалалар:
Сайтка ой-пикир жазуу эрежелери
Өкмөттүн  жана КТРКнын кызматкерлеринен турган экспедициялык топ Тажикстандын чек арасынан 4 күндөн...
Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында эле Ооганстандын Улуу-Памир жана Кичи-Памир (Сары-Кол...
Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынан кабарлашкандай, Жогорку Кеңештин жыйынынын жүрүшүндө жакында...
 Кыргызстандан барган экспедициялык топ алты камаз менен мекендештерге тамак-аш, дары-дармек, кийим...
Коомдук транспорттун окуучуларды албай кеткенинен Ош шаарынын  мектеп окуучулары  сабактан...
Кыш келээри менен жолдор тайгак болуп айдоочуларга бир топ ыңгайсыздыктар жаралууда. Мындан улам...
Аялдардын пенсияга чыгуу курагы этап-этабы менен жогорулап отуруп, 60 жашка жетет. Бул тууралуу...
  Кыргызстан "Эң мыкты ден соолук чыңдоочу жай" деген номинация боюнча Орусияда лидер аталды....
  Суук түшсө эле электр жарыгын колдонгондор көбөйөт. Албетте, андан электр чубалгыларына күч келет...
  Ош шаарында ишкер айымдарга колдоо көрсөтүү жагы жакшы жолго коюлууда. Ишкер айымдарды колдоо...
Жогорку Кеӊеште КР өкмөтүнүн жаңы дайындалган мүчөлөрү – Ички иштер министри Турганбаев Мелис...
  Кыргызстанда 3D форматында жаңы мультфильм тартылып, бетачары болду.  Ал телекоммуникациялар,...
 Кыргыз-тажик чек арасындагы келишпестиктерди жоюу аракети уланууда. Эки элдин жаштарынын башын...
Келерки жылда айрым бюджет кызматкерлеринин эмгек акысы көбөйөт. Бул туурасында бүгүн парламентте...
Араван районунда  бир үй-бүлөдөн эки кожолук Сирияга кеткендигин тартип сакчылары аныкташты. Юсупов...
  Сот тандоо кеңешинин жаңы курамы кечээ биринчи жыйынына чогулду.  Анда кеңештин төрагасын шайлоо...
 Жогорку Кеңештин төрагасы Асылбек Жээнбеков бүгүн Евразиялык экономикалык  уюмдун парламенттер...
  Асылбек Жээнбеков Санкт-Петербург шаарында Орусиянын Федералдык Кеңешинин төрайымы Валентина...
 Алгачкы кар түшөөрү менен электр жарыгынын өчүүсү башталды. Энергетиктер түнү-күнү иштеп, бузулган...
  Жогорку Кеңеш, депутат Нурлан Төрөбековго карата козголгон  кылмыш иши боюнча депутаттык...
Өзгөчө кырдаал министирлиги билдиргендей, 2014-жылдын 28-ноябрында Ош облусундагы Мырза-Аке-Кара-...
500 кВ чыңалуудагы “Кемин” көмөк чордону курулуп бүттү. Бул тууралу Улуттук электр тармактар...
Саламаттык сактоо министрлиги эбола вирусу өлкө жарандарына жугуп жана жайылышын алдын алуу боюнча...
Саламаттык сактоо тармагына реформа жүргүзүү-мезгил талабы. Бул тууралу “Ден соолук” программасын...
Өлкө эгемендик алгандан бери алгачкы жолу мамлекет башчы расмий сапары менен араб өлкөлөрүнө барат...
Бүгүн, 28-ноябрда Ош шаарында Жогорку Кеңештин көчмө жыйында «Жергиликтүү өз алдынча башкаруу...
 Мамлекеттик мекемелерден жарандарга жана жалпыга маалымдоо каражаттары  оңой  маалымат алууга...
 Түрксой  уюму жана  түрк элдеринин Евразия жазуучулар бирлиги уюштурган эл аралык “Махмуд...
Баш прокуратурасынын тергөө башкармалыгынын Ош шаары жана Ош облусу боюнча бөлүмү тарабынан Ош...
Бүгүн Жогорку Кеңештин депутаттары Ысык-Көл облусунун жер титирөөдөн жабыркаган Тоң Жети-Өгүз...
Ала-Тоо программасы 27.11.2014
Нарын көрсөтөт: 26.11.2014
Ала-Тоо программасы 25.11.2014
Жалал-Абад көрсөтөт: 25.11.2014
Баткен көрсөтөт: 24.11.2014
Биздин алып баруучулар
Атахан Кожогулов
Алтынай Сагындыкова
Нуржан Ташболотова
Мирбек Молдакунов